SLAP lezyonu hangi tiplerde ortaya çıkar ?

Bengu

New member
ORTOPEDİ • OMUZ EKLEMİ • BİLİMSEL FORUM
[HEADING=1]SLAP Lezyonu Hangi Tiplerde Ortaya Çıkar? Tip I–X Sınıflandırması, Yaralanma Mekanizmaları ve Klinik Bulgular[/HEADING][HEADING=1]1. Giriş: Omuz Ağrısının Arkasındaki Anatomik Ayrıntıyı Anlamak[/HEADING]
Omuz ağrısı denildiğinde çoğumuzun aklına rotator manşet yırtıkları, kas zorlanmaları veya eklem çıkıkları geliyor. Ancak özellikle kolunu başının üzerine kaldırarak çalışanlarda, yüzücülerde, voleybolcularda ve atış sporlarıyla uğraşan kişilerde daha az bilinen bir sorun da karşımıza çıkıyor: SLAP lezyonu. Bu yaralanmayı bilimsel açıdan ilginç kılan nokta, yalnızca bir doku yırtığı olması değil, omuz ekleminin anatomisi, hareket mekaniği ve kişinin günlük yaşam gereksinimleriyle yakından ilişkili olmasıdır.

SLAP lezyonlarını araştırırken karşıma çıkan en önemli ayrıntılardan biri, aynı sınıflandırma başlığı altında birbirinden oldukça farklı anatomik sorunların bulunabilmesiydi. Bazı lezyonlarda yalnızca eklem kenarındaki dokuda yıpranma görülürken bazılarında tendonun kemiğe tutunduğu bölge ayrılabilir veya yırtık eklem içindeki diğer yapılara uzanabilir. Dolayısıyla bütün SLAP lezyonlarını aynı hastalık gibi değerlendirmek, hem tanı hem de tedavi açısından yanıltıcı olabilir.

Peki, SLAP lezyonları hangi tiplere ayrılır? Bu tipler arasındaki farklar nelerdir ve görüntüleme sonucunda saptanan bir lezyon gerçekten ağrının nedeni midir? Bu yazıda söz konusu soruları hakemli ortopedi literatürü, klinik araştırmalar ve anatomik sınıflandırmalar üzerinden ele alalım.
[HEADING=1]2. SLAP Lezyonu Nedir? Anatomik Temelleri[/HEADING]
SLAP, İngilizce Superior Labrum Anterior to Posterior ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede üst glenoid labrumun önden arkaya uzanan lezyonu olarak açıklanabilir.

Omuz eklemi, kol kemiğinin başı ile kürek kemiğinin glenoid adı verilen eklem yüzeyi arasında oluşur. Glenoidin çevresini saran labrum, fibröz kıkırdak yapısındaki bir dokudur. Eklem yüzeyini derinleştirerek omuzun stabilitesine katkı sağlar. Üst labrum bölgesi ayrıca biseps kasının uzun başı tendonunun kemiğe tutunduğu anatomik yapıyla ilişkilidir.

Bu ilişki, SLAP lezyonlarının neden yalnızca bir labrum yırtığı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini açıklar. Yaralanmanın konumu ve derinliği kadar, biseps tendonunun tutunma bölgesinin sağlam olup olmadığı da önem taşır.

Snyder ve arkadaşlarının 1990 yılında Arthroscopy dergisinde yayımladıkları temel çalışma, SLAP lezyonlarını artroskopik görünümlerine göre dört ana tipe ayırmıştır. Sonraki araştırmalarda, eşlik eden labrum yaralanmalarını ve yırtığın yayılımını açıklamak amacıyla sınıflandırma genişletilerek Tip I–X biçimine getirilmiştir. Bununla birlikte, genişletilmiş sınıflandırmanın klinik kullanımındaki tutarlılık ve bazı tiplerin ayrı kategoriler olarak değerlendirilmesi konusunda tartışmalar devam etmektedir. Wiley Online Library+2
[HEADING=1]3. SLAP Lezyonu Tipleri: Tip I’den Tip X’e Ayrıntılı Sınıflandırma[/HEADING]
SLAP lezyonlarını anlamanın en pratik yolu, her tipte labrumun nasıl hasar gördüğünü ve biseps tendonunun tutunma bölgesinin bu hasardan etkilenip etkilenmediğini incelemektir.

Diagnosis and Management of Superior Labral Anterior Posterior Tears in Throwing Athletes - Michael Knesek, Jack G. Skendzel, Joshua S. Dines, David W. Altchek, Answorth A. Allen, Asheesh Bedi, 2013

Tip I – Dejeneratif yıpranma

Üst labrumda saçaklanma, düzensizleşme ve yıpranma vardır; ancak labrumun kemiğe tutunması ve biseps tendonunun bağlantısı korunur. Özellikle yaşla ilişkili dejeneratif değişikliklerde görülebilir. Her zaman belirti vermez ve başka bir nedenle çekilen MR incelemesinde tesadüfen saptanabilir.

Klassifikation der SLAP-Läsion nach Snyder – Schulternetzwerk Deutschland

Tip II – Labrum ve biseps tutunmasının ayrılması

Üst labrum ile biseps tendonunun tutunma kompleksi glenoidden ayrılır. Bu tip, özellikle omuzunu tekrarlayan biçimde baş üstünde kullanan sporcular açısından önemlidir. Tip II kendi içinde ön ağırlıklı Tip IIA, arka ağırlıklı Tip IIB ve her iki tarafı içeren Tip IIC olarak alt gruplara ayrılabilir.

SLAP Lesion and.pdf

Tip III – Kova sapı tipi yırtık

Üst labrumun bir bölümü kova sapına benzer biçimde yırtılarak eklem içine doğru yer değiştirebilir. Temel ayırt edici özellik, biseps tendonunun tutunma bölgesinin sağlam kalmasıdır. Yer değiştiren doku mekanik takılma veya hareket sırasında rahatsızlık oluşturabilir.

SLAP Tears – Cambridge Shoulder

Tip IV – Biseps tendonuna uzanan yırtık

Tip III’teki kova sapı biçimindeki yırtığa ek olarak hasar biseps tendonuna uzanır. Tendonun ne kadarının etkilendiği ve tutunma kompleksinin stabilitesi, tedavi kararında önemlidir.

Bu dört tip, Snyder'ın özgün sınıflandırmasının temelini oluşturur. Sonraki tipler, daha karmaşık veya eşlik eden yaralanmaları tarif etmek için geliştirilmiştir. Wiley Online Library+2
[HEADING=1]Tip V – Bankart lezyonuyla birlikte SLAP[/HEADING]
Tip V lezyonda, SLAP Tip II'deki üst labrum ve biseps tutunma kompleksi ayrılmasına ek olarak, labrumun ön-alt bölümündeki Bankart lezyonu yukarı doğru uzanır. Bankart lezyonu, özellikle omuz çıkığı ve tekrarlayan omuz instabilitesiyle ilişkilidir.

Bu nedenle Tip V, yalnızca üst labrumdaki hasarı değil, omuzun stabilitesini etkileyen daha geniş bir yaralanma örüntüsünü temsil eder. Tekrarlayan çıkık öyküsü bulunan bir kişide, üst labrumdaki hasarın diğer labrum yaralanmalarıyla birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
[HEADING=1]Tip VI – Yer değiştirmiş flep yırtığı[/HEADING]
Tip VI'da labrumun yırtılmış bir parçası flep şeklinde ayrılır ve üst labrum-biseps tutunma kompleksindeki hasara eşlik eder. Yer değiştiren parça, eklem hareketleri sırasında mekanik belirtilere katkıda bulunabilir. Burada yalnızca yırtığın bulunması değil, parçanın konumu ve eklem hareketini etkileyip etkilemediği de önem taşır.
[HEADING=1]Tip VII – Orta glenohumeral bağa uzanım[/HEADING]
Tip VII'de üst labrum ve biseps tutunma bölgesindeki ayrılma, öne doğru ilerleyerek orta glenohumeral bağın altına uzanır. Böylece yaralanma, labrumun yanı sıra eklem stabilitesine katkıda bulunan bağ dokusuyla da ilişkili hale gelir.
[HEADING=1]Tip VIII – Arka labruma doğru uzanım[/HEADING]
Tip VIII, Tip II özellikleri gösteren üst labrum yırtığının arka labrum boyunca daha geniş bir alana ilerlemesiyle tanımlanır. Hasarın arka bölgeye uzanması, değerlendirmede yalnızca üst labruma odaklanmanın yeterli olmayabileceğini gösterir.
[HEADING=1]Tip IX – Çevresel labrum yırtığı[/HEADING]
Tip IX'da labrumun ayrılması, üst bölgenin ötesine geçerek glenoid çevresinin büyük bölümünü veya neredeyse tamamını kapsayabilir. Bu yaygın yaralanma, omuzun stabilitesini etkileyen kapsamlı bir doku hasarına işaret eder.
[HEADING=1]Tip X – Arka-alt labrumla ilişkili yırtık[/HEADING]
Tip X, üst labrum yırtığının arka-alt labrumdaki bir yaralanmayla, özellikle ters Bankart olarak tanımlanan arka-alt labrum hasarıyla birlikte görüldüğü örüntüyü ifade eder. Böyle bir tabloda yırtığın toplam kapsamı ve eşlik eden instabilite bulguları tedavi planlamasında belirleyicidir.

Tip V–X sınıflandırması, özgün dört tipe göre daha karmaşık yaralanmaları tanımlamak amacıyla geliştirilmiştir. Bununla birlikte, bu genişletilmiş tiplerin hepsi aynı sıklıkta görülmez ve hepsi klinik araştırmalarda aynı ölçüde kullanılmaz. PMC+2
[HEADING=1]4. SLAP Lezyonları Neden Ortaya Çıkar?[/HEADING]
SLAP lezyonları tek bir mekanizmayla açıklanamaz. Yaralanmanın ortaya çıkışında akut travma, tekrarlayan mekanik yüklenme ve yaşla ilişkili doku değişiklikleri rol oynayabilir.
 
Üst